Một cảng container cỡ vừa đón vài nghìn lượt xe tải mỗi ngày, cộng thêm xe nâng, reach stacker, xe kéo nội bộ và xe của hãng tàu chen chúc trong cùng khu bãi. Ở cổng, mỗi xe tốn năm phút để bảo vệ ghi biển, đối chiếu lệnh, soi seal thì hàng xe xếp dài ra tận đường lớn. Camera chạy thị giác máy cùng máy tính đặt ngay cổng và trên cột đèn bãi là cách các cảng thay sổ tay và còi tay của nhóm điều tiết.
Giao thông trong cảng so với trên quốc lộ
Trên quốc lộ, mục tiêu là bắt lỗi xe. Trong cảng, mục tiêu là cho xe đi đúng làn, đúng ô, đúng lệnh và càng lẹ càng tốt, vì mỗi phút xe chờ là một phút cẩu bãi nằm chờ. Ba đề bài riêng của cảng:
- Xe vào phải khớp booking: biển số, mã container, số seal, khối lượng đã đăng ký trong lệnh giao nhận.
- Bãi trải hàng chục héc-ta, xe lạ không rõ ô nào đang được cẩu phục vụ, hay đi lạc hoặc chen vào vùng cẩu đang quay.
- Người đi bộ, xe nâng và xe tải cùng chạy trên một mặt bãi; va chạm ở góc khuất giữa các khối container là tai nạn hay gặp hơn cả.
Cổng cảng: từ ghi tay sang cổng đọc bằng camera
Cổng có camera đọc (tên hay dùng là cổng OCR) có một khung giá bắc ngang làn xe, treo 6–10 camera chụp biển số đầu xe, hai hông và nóc container, cùng đèn LED và vòng từ chôn trong mặt đường. Khi xe lăn vào làn, máy tính tại cổng chạy lần lượt các bước sau.
| Bước | Camera hoặc cân | Máy tính làm gì |
|---|---|---|
| Xe vào làn | Vòng từ, camera biển số | Đọc biển, tra booking đã đăng ký cho biển này |
| Xe lăn chậm qua khung giá | Camera hai hông và nóc | Ghép ảnh, đọc mã container theo ISO 6346, đối chiếu chữ số đối chứng (check digit) |
| Xe dừng ở kiosk | Camera cửa container, cân sàn | Đọc số seal, soi cửa khoá, so khối lượng với VGM khai trước |
| Đối chiếu xong | Kiosk, máy in phiếu | In phiếu ô bãi, mở barrier; xe lệch booking chuyển sang làn giải quyết riêng |
Mỗi mã container có 4 chữ cái mã hãng, 6 chữ số và 1 chữ số đối chứng; máy tính dùng chữ số này để loại kết quả đọc sai. Danh mục mã hãng do BIC giữ tại bic-code.org. Số làn và cách bố trí cổng cho từng kiểu cảng được bàn trong bài các loại cổng trong cảng.
Quãng xe qua cổng là mức ví dụ dễ tính ở hai thời điểm: vài phút khi ghi tay, xuống quãng một phút khi cổng tự đọc, tuỳ số làn và mức khớp của booking. Cổng cũng giữ ảnh bốn mặt container làm chứng cứ tình trạng vỏ lúc vào, tránh cãi nhau chuyện móp méo khi trả rỗng.
Trong bãi: đếm xe, chia làn, canh vùng cẩu
Qua cổng rồi, xe cần đi tới đúng khối bãi. Camera góc mở lớn treo trên cột đèn 20–30 m quan sát trọn từng khối; máy tính chạy mô hình nhận ra xe tải, đếm số xe đang chờ tại mỗi cẩu khung và đẩy số này về TOS (phần mềm khai thác bãi). Khi một khối có quá nhiều xe chờ, TOS đổi ô cấp hàng hoặc bảng LED ở ngã ba bãi chuyển hướng xe sang khối khác.
Những tình huống thị giác máy bắt được trong bãi:
- Xe tải đi ngược chiều làn hoặc dừng trong vùng quay của cẩu bãi.
- Xe đậu chắn lối thoát hiểm, chắn trụ chữa cháy.
- Reach stacker nâng container qua đầu xe tải khi tài xế còn trong ca-bin.
- Tài xế xuống xe đi lại trong vùng cẩu, điều cảng cấm.
Mỗi tình huống được dán nhãn kèm ảnh, đẩy lên tường hiển thị của trung tâm điều hành và loa vùng để nhóm điều tiết nhắc ngay. Cảng đã số hoá container theo mô hình IoT có thể ghép số này với vị trí cẩu và xe nội bộ, đọc thêm ở bài quản lý container tại cảng bằng IoT.
Dock kho và đường nội bộ: người đi bộ và xe nâng
Ở kho CFS và kho hàng rời trong cảng, xe nâng chạy giữa cửa dock và dãy kệ hàng trăm lượt mỗi ca. Camera đặt ở góc khuất và trên mỗi cửa dock nhận ra người đi bộ lọt vào lối xe nâng, xe nâng chạy quá mức cho phép của khu, hoặc công nhân không mặc áo phản quang. Máy tính nháy đèn nhắc gắn tại góc rẽ và ghi lại sự việc để buổi họp rút kinh nghiệm cuối tuần có ảnh thật chứ không kể lại bằng lời.
Phần cứng đặt tại cổng và cột đèn bãi
Camera cổng cần chuẩn IP66, chống loá ngược sáng vì xe vào lúc hoàng hôn, có hồng ngoại cho ban đêm và trập ngắn để chữ trên vỏ container không nhoè. Máy tính tại cổng thường là loại không quạt, chịu -20 °C đến 60 °C, nguồn 9–48 V, 8 cổng LAN PoE nuôi camera, card đồ hoạ rời hoặc NPU để chạy OCR nhiều làn cùng lúc, hai ổ SSD giữ ảnh chứng cứ. Với cột đèn bãi, máy tính nhỏ gọn đặt trong tủ dưới cột, nối về trung tâm bằng cáp quang hoặc Wi-Fi riêng; cách phủ sóng cả bãi được bàn trong bài Wi-Fi chuyên dụng cho cảng biển.
Cả lớp camera và máy tính này là một phần của lộ trình cảng số, bên cạnh TOS, cổng thanh toán và cẩu tự hành; lộ trình chung có ở bài dựng cảng biển thông minh.
Được gì sau vài tháng
- Hàng xe chờ ở cổng ngắn lại, cẩu bãi ít nằm chờ hơn.
- Số vụ sai ô, sai container phải kéo lại giảm vì cổng đã khớp booking từ đầu.
- Có ảnh bốn mặt container mỗi lượt vào ra để giải quyết khiếu nại móp vỏ.
- Nhóm điều tiết chuyển từ đứng giữa bãi sang trung tâm điều hành, nhắc nhở qua loa và bảng LED.
IPC247 tư vấn cấu hình máy tính công nghiệp cho cổng cảng và tủ cột đèn bãi: số cổng PoE theo số camera, card đồ hoạ hoặc NPU theo số làn, chuẩn nhiệt và nguồn theo chỗ đặt tủ; dựng bản demo đọc biển số và mã container trên ảnh thật của cảng và đi cùng tổ vận hành trong giai đoạn chạy thử.
Câu hỏi thường gặp
Cổng OCR có cần tài xế dừng xe hẳn không?
Phần đọc biển số và mã container làm khi xe lăn chậm 5–10 km/h qua khung giá. Xe chỉ dừng ở kiosk để in phiếu ô bãi hoặc khi booking không khớp; cảng dùng thẻ RFID cho xe quen thì bỏ luôn bước dừng.
Container cũ, chữ mờ hoặc dán nhãn đè thì đọc được không?
Máy tính đọc cả bốn mặt và dùng chữ số đối chứng để lấy kết quả đúng; với vỏ quá mờ, cổng chuyển xe sang làn nhân viên nhập tay và chụp ảnh giữ lại. Tỷ lệ phải nhập tay là chỉ số nên soi hàng tuần.
Có dùng camera cổng cho việc chấm công tài xế được không?
Nên tách riêng. Camera cổng đặt góc chụp biển số và vỏ container, không hợp để nhận ra người; chấm công tài xế nên dùng thẻ hoặc app khai trước, tránh gom quá nhiều mục đích vào một máy.
