Chủ hàng hỏi "kho nhận được mấy nghìn pallet một ngày", hãng tàu hỏi "cảng làm được mấy chục container một giờ cẩu". Câu trả lời là năng lực xử lý của kho và cảng: số hàng đi qua được trong một giờ, một ca, một ngày với người, xe, cửa và bãi đang có. Con số này quyết kho có dám ký thêm chủ hàng, cảng có dám nhận thêm tuyến tàu. Bài này nói cách đo năng lực xử lý ở từng khâu và sáu cách nâng lên mà không phải xây thêm kho hay mở thêm bến.
Năng lực xử lý của kho và cảng là gì
Là lượng hàng lớn nhất mà kho hoặc cảng đưa qua được trong một quãng, khi mọi thứ chạy bình thường. Nó không phải một con số mà là một chuỗi con số, mỗi khâu một con số, và cả kho chỉ nhanh bằng khâu chậm nhất. Với kho, đó là pallet nhận mỗi giờ mỗi cửa dock, dòng đơn soạn mỗi giờ mỗi người, kiện gói mỗi giờ mỗi trạm, pallet giao mỗi giờ mỗi cửa. Với cảng, đó là số lần nâng của cẩu bờ mỗi giờ (move mỗi giờ), số lượt xe qua cổng mỗi giờ, số ô bãi và số lần xếp dỡ lại container trên bãi.
Đo năng lực xử lý ở từng khâu
| Khâu | Con số đo | Lấy từ đâu |
|---|---|---|
| Cửa dock nhận | Pallet dỡ xong mỗi giờ mỗi cửa | WMS, giờ vào và giờ ra của xe |
| Cất hàng lên kệ | Pallet cất mỗi giờ mỗi xe nâng | Máy tính gắn xe nâng |
| Soạn hàng | Dòng đơn mỗi giờ mỗi người | WMS, máy quét cầm tay |
| Gói và dán tem | Kiện mỗi giờ mỗi trạm | Máy in tem, cân đối chiếu |
| Cổng cảng | Lượt xe mỗi giờ mỗi làn | Cổng tự động, TOS |
| Cẩu bờ | Move mỗi giờ mỗi cẩu | TOS, bộ đếm trên cẩu |
| Bãi container | Số ô dùng được, số lần xếp dỡ lại | TOS |
Đo trong hai tuần bình thường và một tuần đông, lấy con số giờ tốt nhất làm trần và con số trung bình làm mức chạy hằng ngày. Khoảng cách giữa hai con số là chỗ để nâng lên. Bộ công cụ đo và xếp việc trong kho được liệt kê trong bài công cụ đo và xếp việc kho.
Sáu cách nâng năng lực xử lý của kho và cảng
1. Sửa đường đi của hàng
Phần lớn giờ công trong kho là giờ đi lại. Xếp SKU đi nhanh gần dock, cất và soạn trên cùng một chuyến xe nâng, cho hàng đã có người nhận đi thẳng từ dock nhận sang dock giao (cross-dock). Ở cảng, xếp container theo tàu và theo thứ tự bốc để cẩu bãi không phải đảo container nhiều lần; mỗi lần đảo là một move không ai trả tiền. Cách rút ngắn quãng chờ của hàng từ lúc vào tới lúc ra được bàn trong bài tối ưu lead time.
2. Tay nghề người lái xe nâng và người soạn hàng
Một lái xe nâng quen kho cất được gấp rưỡi người mới; một người soạn thuộc sơ đồ kệ đi ít bước hơn hẳn. Huấn luyện theo trạm, có bảng số kiện mỗi giờ của từng người treo ở khu soạn, và cho người giỏi ghép cặp với người mới trong tuần đầu.
3. Xếp người, xe, cửa theo dự báo lượng hàng
Năng lực xử lý phí nhất khi ca sáng đông xe mà ca chiều ngồi không. Dùng lịch xe hẹn giờ ở kho, lịch tàu và cổng hẹn giờ ở cảng để dàn hàng ra cả ngày; thuê thêm xe nâng và người thời vụ đúng tuần cần thay vì giữ cả năm.
4. Đo mỗi tuần và sửa khâu chậm nhất
Mỗi tuần nhìn bảng con số theo khâu, chọn khâu chậm nhất, làm một việc để nâng nó rồi đo lại. Tuần sau khâu chậm nhất có thể đã dời sang chỗ khác. Không nâng cùng lúc mọi khâu, vì nâng khâu không chậm nhất chỉ làm hàng ứ ở khâu sau.
5. WMS và TOS ra lệnh tới từng xe
Phần mềm phải ra lệnh cho từng xe nâng, từng cẩu, chứ không để người tự chọn việc. WMS chia sóng soạn hàng theo tuyến xe, gộp đơn cùng khu kệ; TOS xếp lệnh cho cẩu và xe đầu kéo để cẩu bờ không chờ xe. Kho và cảng chạy bằng giấy hoặc bằng bảng tính thường mất một phần năng lực chỉ vì người chờ lệnh.
6. Đầu tư đúng thiết bị cho khâu chậm nhất
Khi năm cách trên đã làm mà khâu chậm nhất vẫn chậm, tới lúc mua thiết bị: băng tải và máy chia hàng cho khâu giao, AGV cho khâu cất, cổng tự động cho cảng, thêm cẩu bãi cho bãi. Mua cho khâu chậm nhất, không mua cho khâu đang dư. Cách kho tận dụng thiết bị tự động đã có được bàn trong bài dùng hết sức kho hàng tự động; với cảng, đọc bài cảng biển thông minh.
Ví dụ minh hoạ: kho 20 cửa dock
Kho đo được mỗi cửa dock dỡ 25 pallet mỗi giờ, 20 cửa chạy 10 giờ là 5.000 pallet mỗi ngày. Nhưng khâu cất chỉ đạt 3.200 pallet mỗi ngày vì 16 xe nâng mỗi xe cất 20 pallet mỗi giờ. Kho ứ ở sàn dock vào buổi chiều. Sau khi xếp lại SKU đi nhanh gần dock và cho xe nâng cất – soạn trên cùng chuyến, mỗi xe lên 26 pallet mỗi giờ, khâu cất đạt 4.160 pallet. Thuê thêm 4 xe trong tuần đông, khâu cất chạm 5.200, ngang với dock. Con số trong ví dụ là số giả định để minh hoạ cách tính.
Đồ nghề để đo
- Máy tính gắn xe nâng ghi giờ bắt đầu và giờ xong mỗi lệnh; đây là nguồn số liệu tốt nhất cho khâu cất và soạn.
- Cổng hẹn xe và camera đọc biển số ở kho, cổng tự động ở cảng, để có giờ vào và giờ ra của từng xe.
- Màn hình công nghiệp ở khu soạn và ở dock hiện con số mỗi giờ của ca hiện tại, để người làm thấy ngay.
- Máy tính công nghiệp không quạt trong tủ điện gom số từ băng tải, cẩu, cân và đẩy về WMS, TOS.
IPC247 nhận chọn cấu hình máy tính công nghiệp để đo và nâng năng lực xử lý của kho và cảng: máy gắn xe nâng, màn hình công nghiệp cho khu soạn, máy tính cổng hẹn xe và cổng cảng, máy gom số liệu trong tủ điện, kèm demo thiết bị và người của IPC247 đi cùng khi ghép với WMS hoặc TOS.
Câu hỏi thường gặp
Năng lực xử lý và sức chứa của kho khác nhau chỗ nào?
Sức chứa là số pallet kho giữ được cùng lúc, tính bằng ô kệ. Năng lực xử lý là số pallet đi qua được mỗi giờ. Kho có thể còn nhiều ô trống mà vẫn ứ hàng ở dock, vì khâu cất không kịp.
Cảng đo năng lực xử lý bằng con số nào là chính?
Move mỗi giờ mỗi cẩu bờ là con số hãng tàu nhìn trước hết, vì nó quyết tàu nằm bến bao lâu. Sau đó là lượt xe qua cổng mỗi giờ và số lần đảo container trên bãi.
Kho nhỏ chưa có WMS có đo được không?
Được. Ghi giờ xe vào và xe ra, đếm pallet mỗi xe, chia ra là có pallet mỗi giờ mỗi cửa. Khâu soạn thì đếm dòng đơn xong mỗi người mỗi ca. Bảng tính là đủ cho tới khi kho có vài chục chủ hàng.
