Một kiện hàng dập nát lọt qua cửa dock thường chỉ lộ ra khi khách gửi ngược về, lúc đó tiền cước chiều về, tiền lưu bãi và khoản phạt của chủ hàng đã đội lên gấp nhiều lần so với vài lượt đếm kiện lúc xe tải vào dock. Ở kho khô, kho lạnh, kho chia hàng hay bãi container trong cảng, kiểm soát chất lượng không nằm ở cái máy nào mà nằm ở từng lần giao nhận: lúc xe qua cổng, lúc pallet lên kệ, lúc thùng carton được dán tem đi giao. Bài này kể sáu bước để kho và cảng có nếp kiểm soát chất lượng hàng hoá.
Kiểm ở kho khác gì kiểm lúc làm ra hàng
Nơi làm ra hàng kiểm cái mình làm, còn kho và cảng kiểm hàng người khác gửi vào. Thứ cần soi là vỏ thùng, số kiện, tem nhãn, nhiệt độ, độ ẩm, chì niêm container và giấy tờ đi kèm. Sai lệch sinh ra ở bốn chỗ: lúc nhận, lúc lưu trên kệ, lúc soạn hàng và lúc giao lên xe. Mỗi chỗ có đồ nghề riêng như súng quét mã vạch, cân sàn, đầu đọc RFID, đầu dò nhiệt và camera cổng, nhưng đồ nghề chỉ được việc khi có bảng chỉ dẫn nói rõ ai kiểm, kiểm cái gì, chép phiếu kiểm vào đâu.
Bước 1: Chốt ngưỡng nhận và ngưỡng lưu cho từng nhóm hàng
Ngưỡng nên viết ra bảng gắn với mã hàng trong WMS để người đứng dock so ngay tại chỗ. Ba nhóm cần có:
- Vỏ ngoài: pallet không gãy chân, thùng carton không móp ướt, màng co chưa rách, chì niêm container khớp số trên giấy vận chuyển.
- Nhiệt và ẩm: dải nhiệt cho hàng đông (ví dụ −18 °C trở xuống), hàng mát (ví dụ 2–8 °C) và hàng khô; mức ẩm trần cho giấy, thuốc, linh kiện điện tử.
- Tem nhãn và giấy tờ: mã GS1 quét được, lô và hạn dùng in rõ, phiếu nhập khớp phiếu mua, giấy kiểm dịch với nông sản qua cảng.
Với kho lạnh, bảng ngưỡng còn ghi quãng lâu nhất hàng được đứng ở khu đệm trước khi vào buồng lạnh, vì đây là chỗ nhiệt lên nhanh nhất trên cả chuỗi.
Bước 2: Chọn chốt kiểm trên đường đi của hàng
Không thể soi mọi pallet ở mọi nơi. Hãy vẽ đường đi của hàng từ cổng gác đến cửa giao rồi khoanh những chỗ hay lọt lỗi. Với kho hàng khô có bốn chốt:
| Chốt kiểm | Soi cái gì | Đồ nghề |
|---|---|---|
| Cổng vào bãi | Biển số, số container, chì niêm, tem đăng kiểm xe lạnh | Camera đọc biển số, máy tính cổng |
| Cửa dock nhận | Đếm kiện, cân so với phiếu, nhiệt lõi hàng lạnh | Súng quét mã vạch, cân sàn, nhiệt kế que |
| Kệ lưu | Nhiệt, ẩm từng khu, hàng sắp hết hạn | Đầu dò không dây, WMS |
| Bàn gói hàng | Đúng mã, đủ số kiện, tem giao, chụp lại kiện | Máy tính công nghiệp và camera trên bàn gói |
Ở cảng, chốt thêm là bãi hạ container lạnh (soi ổ cắm điện và nhật ký nhiệt của máy lạnh container) và trạm cân trước khi xe rời cổng.
Bước 3: Chốt cách kiểm và tỷ lệ lấy mẫu
Mỗi chốt cần một cách kiểm riêng: đếm 100 % số kiện với hàng đắt tiền hay hàng thuỷ tinh; lấy mẫu theo lô với hàng giống nhau số lượng lớn như xi măng đóng bao, thùng nước ngọt; chỉ soi giấy tờ và chì niêm với container chì còn khớp. Tỷ lệ lấy mẫu có thể lấy theo bảng của tiêu chuẩn ISO 2859-1, nhưng con số dùng thật phải vừa sức người đứng dock. Với hàng lạnh, phép đo bắt buộc là nhiệt lõi bằng nhiệt kế que ở ba tầng của pallet: tầng trên, tầng giữa và tầng thấp nhất.
Cách kiểm cũng phải nói trước chuyện gì tiếp theo khi thấy lỗi: không nhận cả xe, nhận kèm biên bản, hay dồn vào khu chờ để chủ hàng chốt.
Bước 4: Kiểm ngay tại dock, nhập máy một lần
Việc kiểm làm tại dock hoặc trên xe nâng, không cầm phiếu giấy về bàn giấy rồi gõ lại. Máy tính bảng công nghiệp gắn trên xe nâng hay thiết bị cầm tay chống rơi cho phép người đứng dock quét mã, chụp lại kiện hỏng và ký số khi hàng còn nằm trên sàn dock. Ở kho lạnh, thiết bị phải chịu được nhiệt âm và đọng sương khi ra vào buồng, nên nhiều nơi chọn máy tính công nghiệp không quạt có sưởi màn hình. Bài các loại máy tính công nghiệp tại kho cảng nói kỹ hơn về việc chọn máy theo chỗ lắp.
Khi WMS nhận phiếu kiểm tức thời, hàng lỗi bị khoá ngay, không thể được ra lệnh soạn cho lệnh giao. Kiểm bằng giấy không khoá được như vậy, hàng lỗi vẫn có thể lên xe vì phiếu chưa kịp về tới bàn nhập.
Bước 5: Lưu phiếu kiểm theo chủ hàng, tuyến xe và ca
Phiếu kiểm cần lưu kèm đủ chiều để về sau lọc được: chủ hàng, hãng xe, tuyến đường, cửa dock, ca làm và loại lỗi. Sau vài tháng, bảng gộp sẽ lộ ra những mẫu lặp lại, ví dụ một hãng xe hay giao hàng lạnh lệch nhiệt vào buổi trưa, hay một cửa dock hay thiếu kiện vì thiếu đèn để đếm. Bốn con số nên đọc hàng tuần:
- Tỷ lệ pallet bị gửi ngược tại dock trên mọi pallet nhận.
- Số lần nhiệt buồng lạnh vượt ngưỡng và mỗi lần kéo dài mấy giờ.
- Tỷ lệ lệnh giao sai mã hay thiếu kiện do khách báo lại.
- Số container qua cổng có chì niêm lệch giấy tờ.
Cách lập nếp kho xoay quanh các con số này được viết trong bài bốn bước nền cho kho.
Bước 6: Sửa từ những lỗi lặp lại
Mỗi tháng, tổ kho ngồi với bên mua hàng và bên vận tải rà mười lỗi hay gặp nhất, lần ra vì sao và sửa ở khâu sớm hơn. Ví dụ, nếu thiếu kiện đến từ pallet xếp lệch sơ đồ, việc nên làm là gửi sơ đồ xếp mẫu cho bên bán chứ không phải thêm người đếm ở dock. Nếu hàng mát vượt ngưỡng tại khu đệm, có thể cần thêm rèm nhựa cửa dock hay rút ngắn giờ chờ bằng cách xếp lịch xe theo khung giờ. Các cách chặn thất thoát được liệt kê trong bài bảy cách chặn thất thoát hàng trong kho.
Đồ nghề kiểm soát chất lượng hàng hoá trong kho
WMS có phiếu kiểm gắn lệnh nhập
Đa số WMS cho phép mở phiếu kiểm gắn với lệnh nhập, cấu hình ngưỡng theo mã hàng và bắt buộc nhập phiếu trước khi cho cất hàng lên kệ. Phiếu kiểm là căn cứ tính tiền với chủ hàng và là bằng chứng khi có tranh cãi.
Đầu dò nhiệt và ẩm chạy suốt ngày đêm
Đầu dò không dây treo ở nhiều tầng kệ, gửi số đo về máy tính trong kho, báo qua điện thoại khi vượt ngưỡng. Đây là cách duy nhất cho thấy chuỗi lạnh không đứt trong suốt lúc hàng nằm kho. Bài cảnh báo kho lạnh nói thêm.
Camera đọc số tại cổng cảng
Camera đọc số container, biển số xe và vỏ container, khớp với lệnh giao nhận.
Biểu đồ nhiệt và tỷ lệ lỗi
Biểu đồ nhiệt buồng lạnh, giờ dỡ hàng mỗi xe và tỷ lệ lỗi theo ca cho thấy đà xấu trước khi thành chuyện lớn.
IPC247 nhận chọn cấu hình máy tính công nghiệp cho các chốt kiểm trong kho và cảng: máy gắn xe nâng, máy không quạt cho kho lạnh, máy tính cổng có nhiều cổng mạng cho camera và đầu đọc RFID, kèm demo thiết bị và kỹ sư đi cùng khi ghép với WMS.
Câu hỏi thường gặp
Kho nhỏ chưa có WMS có làm được sáu bước này không?
Được. Khởi đầu bằng bảng ngưỡng in dán tại dock, phiếu kiểm trên bảng tính và một đầu dò nhiệt có còi báo. Khi nhiều chủ hàng hơn, chuyển sang WMS sẽ nhẹ vì ngưỡng đã được chuẩn hoá từ đầu.
Đo nhiệt hàng lạnh khi nhận cần mấy chỗ?
Ít nhất ba chỗ trên một pallet ở tầng trên, tầng giữa và tầng thấp nhất, đo bằng nhiệt kế que. Với xe nhiều pallet, chọn thêm pallet sâu nhất trong thùng xe.
Máy tính gắn xe nâng cần gì?
Chịu rung theo phép rung của hãng, điện 9–36 V DC lấy từ ắc quy xe, màn hình chạm đeo găng được và vỏ IP65 ở phía trước. Kho lạnh cần thêm sưởi màn hình để khỏi đọng sương khi ra vào buồng.
